← Bản đồ 3Dcamnanghue.com

Văn hoá thờ cúng ở Huế: bàn thờ, am và tục cúng cô hồn

Văn hoá Huế · Tín ngưỡng

Văn hoá thờ cúng ở Huế: bàn thờ, am và tục cúng cô hồn

Người Huế thờ tổ tiên trong nhà, dựng am nhỏ trước sân và cúng cô hồn ngày 23 tháng 5 âm lịch. Cách bài trí bàn thờ, ý nghĩa chiếc am và nếp kiêng cữ trong nhà người Huế.

Bàn thờ trong nhà: một gian giữa, nhiều tầng bậc

Bước vào nhà người Huế, bao giờ cũng thấy bàn thờ đặt ở gian giữa, quay ra cửa chính. Đó là chỗ trang trọng nhất của ngôi nhà, nơi tiếp khách cũng là nơi cúng lễ, nên gia chủ thường giữ sạch sẽ, đủ ánh sáng và hạn chế đi lại ồn ào.

Bàn thờ không chỉ có một. Nhiều nhà xếp thành nhiều tầng: tầng cao nhất là bàn thờ Phật hoặc Quan Âm, dưới là bàn thờ tổ tiên, thấp hơn nữa là bàn thờ ông Địa - Thổ Công đặt gần nền nhà. Cách sắp này phản ánh thứ bậc trong tín ngưỡng: Phật ở trên cùng, tổ tiên kế tiếp, thần linh trông coi đất đai ở dưới.

Đồ thờ cũng theo nếp cũ: bộ bình hoa, đỉnh hương, chân đèn, mâm bồng. Ngày rằm, mồng một và các dịp giỗ, người Huế thắp hương, dâng trái cây, bánh, nước. Nhiều gia đình vẫn giữ thói quen thắp hương buổi sáng và rót nước mới trước khi đi làm.

Chiếc am: ngôi miếu nhỏ trong sân vườn

Nét rất riêng của nhà vườn Huế là chiếc am - một ngôi miếu nhỏ, thường chỉ cao hơn mét, đặt trước sân hoặc ở góc vườn. Am có thể thờ Phật, thờ Quan Âm, thờ thần linh của làng hoặc thờ những người trong họ đã mất mà không có mộ phần rõ ràng.

Am được xây đơn giản: gạch, đá, mái ngói hoặc bê tông, bên trong đặt bài vị, tượng nhỏ, lư hương. Với nhiều gia đình, am là nơi cúng những dịp không tiện làm ở bàn thờ chính, và cũng là chỗ để người đi đường có thể thắp một nén hương khi ghé qua.

Vì thế, đi trong các con hẻm Huế bạn sẽ thấy nhiều am nhỏ trước cổng nhà. Đó không phải trang trí, mà là một phần đời sống tâm linh của gia đình - nên đi ngang qua thì tránh đứng đè lên bậc, không ngồi lên thành am.

Cúng cô hồn ngày 23 tháng 5 âm lịch

Ngoài lễ cúng tổ tiên, người Huế còn có tục cúng cô hồn - những người đã khuất không nơi nương tựa, không có người thờ phụng. Ở Huế, nhiều gia đình và nhiều ngôi chùa làm lễ này vào ngày 23 tháng 5 âm lịch, trước cả mùa Vu Lan.

Lễ thường làm ở sân hoặc trước hiên, không đặt trên bàn thờ chính: một mâm cháo loãng, gạo, muối, bánh trái, nhang đèn. Có nơi cúng ở chùa với mâm lễ lớn hơn. Ý nghĩa là chia sẻ một bữa ăn cho những người đã khuất và cầu cho họ sớm siêu thoát - chứ không phải lễ cầu tài lộc.

Nếu tới Huế đúng dịp này, bạn có thể thấy các chùa làm lễ từ sáng sớm, người dân đi chợ mua đồ lễ từ chiều hôm trước. Đây là dịp nên đi nhẹ nhàng, ăn mặc kín đáo khi vào chùa, và xin phép trước khi chụp ảnh đám lễ.

Vài nếp kiêng cữ nên biết

Người Huế khá kỹ trong chuyện thờ tự: không đặt bàn thờ đối diện cửa nhà vệ sinh, không để gương soi chiếu thẳng vào bàn thờ, không ngồi quay lưng về phía bàn thờ khi nhà có khách. Bát hương, lọ hoa, mâm quả được lau thường xuyên chứ không để bụi bám.

Khi vào nhà người Huế chơi, nên chào chủ nhà trước bàn thờ nếu được dẫn vào gian giữa; không tự mở cửa buồng thờ, không chạm vào đồ thờ. Những chi tiết nhỏ đó được đánh giá cao hơn một câu khen nhà đẹp.

Đi đâu để hiểu tín ngưỡng Huế

Chùa Thiên Mụ, chùa Từ Hiếu, chùa Báo Quốc là ba nơi dễ thấy nhất nhịp sinh hoạt tôn giáo của Huế: sáng sớm tụng kinh, chiều quét sân, ngày rằm đông người tới lễ. Bạn có thể mở bản đồ 3D, bấm vào từng chùa để xem mô tả, địa chỉ và cho nhân vật đi bộ tới cổng chùa trước khi đi thật.

Một lưu ý nhỏ nhưng quan trọng: đây là nơi thờ tự đang hoạt động, không phải điểm tham quan. Trang phục lịch sự, đi nhẹ, nói khẽ và tránh dùng đèn flash khi có người đang lễ.

Các điểm có trên bản đồ 3D

Chùa Từ Hiếu · Chùa Báo Quốc · Chùa Thiên Mụ

Đọc tiếp

văn hoá Huếthờ cúng Huếam thờcúng cô hồn23 tháng 5 âm lịchphong tục Huếdu lịch Huếbản đồ 3D Huế

Mở bản đồ 3D để đi bộ tới đây →