Lăng Khải Định

Lăng Khải Định · Ứng Lăng · 1920–1931

Lăng Khải Định (Ứng Lăng) là công trình gây tranh cãi nhất và cũng độc đáo nhất trong các lăng vua Nguyễn: bê tông, sắt thép, gốm và thuỷ tinh màu thay cho gỗ và ngói truyền thống. Chỉ mất 11 năm để xây, nhưng tốn gấp nhiều lần các lăng khác.

Lịch sử: một lăng vua "hiện đại"

Vua Khải Định cho khởi công lăng năm 1920, khi đã quen với kiến trúc châu Âu qua các chuyến đi Pháp. Ông chọn vật liệu mới: bê tông cốt thép, cửa sắt, gạch men và hàng vạn mảnh sứ, thuỷ tinh màu để khảm trang trí. Công trình kéo dài 11 năm, hoàn thành năm 1931 — sáu năm sau khi vua mất (1925), dưới thời vua Bảo Đại.

Kinh phí xây lăng bị phê phán nặng nề trong bối cảnh đất nước nghèo, và bản thân kiến trúc lai Âu – Á cũng gây tranh luận. Nhưng gần một thế kỷ sau, Ứng Lăng lại được đánh giá là một trong những công trình khảm sành đẹp nhất Việt Nam.

Cấu trúc ba tầng và những chi tiết đắt giá

Từ cổng, bạn đi qua 127 bậc đá chia thành ba tầng nền. Tầng thấp nhất có hai hàng tượng quan hầu bằng đá — quan văn, quan võ, ngựa, voi — kích thước lớn hơn người thật. Tầng giữa là sân Nghi Môn với trụ biểu; tầng cao nhất là điện Thiên Định, nơi đặt thi hài vua và có trần khảm "Cửu long ẩn vân" nổi tiếng.

Điện Thiên Định nhìn bề ngoài như một khối bê tông xám đậm, nhưng bên trong là một không gian phủ kín gốm khảm: rồng, mây, hoa lá, chim thú, mỗi mảng một màu. Ánh sáng tự nhiên chiếu qua các ô cửa hẹp khiến các mảng khảm sáng lên rất lạ.

Nhà bia (Bi Đình) nằm bên phải sân, dựng theo kiểu bát giác hai tầng, trong có bia đá khắc bài văn của vua Bảo Đại. Đây cũng là điểm chụp ảnh được yêu thích vì hình khối bát giác và các đầu rồng đá xung quanh.

• 127 bậc đá, ba tầng nền
• Tượng quan hầu, ngựa, voi bằng đá
• Điện Thiên Định — trần "Cửu long ẩn vân"
• Nhà bia bát giác hai tầng
• Gốm khảm: sứ, thuỷ tinh nhiều màu

Lưu ý khi tham quan

Lăng Khải Định nhỏ hơn lăng Tự Đức nhưng có nhiều bậc và dốc; đi chậm, nhất là khi trời mưa vì đá trơn. Bên trong điện Thiên Định ánh sáng yếu và không cho chụp ảnh bằng đèn flash.

Vì gần trung tâm hơn các lăng khác, bạn có thể ghép lăng Khải Định với chùa Thiên Mụ hoặc làng hương Thuỷ Xuân trong cùng một buổi sáng.

Thông tin tham quan

• Vị trí: xã Thuỷ Bằng (nay thuộc TP. Huế), cách trung tâm ~10 km — trên đường đi lăng Tự Đức, rẽ vào đường Khải Định.
• Giờ mở cửa: khoảng 7:00–17:30; kiểm tra tại quầy trước khi đi xa.
• Vé: bán tại cổng, có vé combo với Đại Nội và lăng Tự Đức.
• Thời gian nên dành: 1–1,5 giờ.
• Trang phục: lịch sự; giày bám tốt vì bậc đá dốc.
• Mẹo: đến sớm trước 9:00 để tránh đoàn khách; trong điện không dùng flash.

Điểm đáng chú ý

• 127 bậc tam cấp — Ba tầng sân nối nhau bằng bậc đá, hai bên có rồng đá uốn lượn men theo lối lên.
• Thiên Định cung — Trần cung khảm gốm “cửu long ẩn vân” — tác phẩm đỉnh cao của nghệ thuật khảm sành Huế; tượng vua Khải Định đúc bằng đồng đặt dưới tán long trì.
• Tượng quan hầu — Hai hàng tượng quan văn — võ cùng lính hầu, voi, ngựa bằng đá, canh giữ sân trước lăng.

Vị trí & tham quan

Lăng Khải Định nằm ở khu vực bờ nam sông Hương, thành phố Huế. Trên bản đồ 3D bạn có thể bấm “Đi bộ tới” để nhân vật đi theo đúng tuyến đường tới tận nơi, hoặc mở chế độ mùa lụt để xem khu vực này ngập tới đâu khi nước dâng 0,5 – 1,5 m.

Gần đây

Lăng Minh Mạng · Lăng Thiệu Trị · Điện Hòn Chén · Đàn Nam Giao · Lăng Tự Đức

Di sản Cố đô HuếBản đồ 3DĐi bộ trong thành phố