← Bản đồ 3Dcamnanghue.com

Lịch sử Huế trước 1900: từ Thuận Hóa đến kinh đô nhà Nguyễn

Lịch sử · Cố đô Huế

Lịch sử Huế trước 1900: từ Thuận Hóa đến kinh đô nhà Nguyễn

Dòng thời gian lịch sử Huế trước 1900: vùng đất Thuận Hóa, các chúa Nguyễn, thời Tây Sơn, kinh đô nhà Nguyễn và những di tích còn lại hôm nay - xem trên bản đồ 3D.

Vùng đất Thuận Hóa trước năm 1558

Trước khi là kinh đô, vùng đất quanh sông Hương thuộc địa phận Chăm Pa rồi dần chuyển sang Đại Việt. Năm 1306, sau cuộc hôn nhân giữa công chúa Huyền Trân và vua Chế Mân, hai châu Ô và Lý (vùng từ Quảng Trị tới Huế ngày nay) được sáp nhập; nhà Trần đổi tên thành Thuận Hóa và Hóa Châu.

Dưới thời Lê, Thuận Hóa là một đạo lớn ở phía nam, đất rộng người thưa, giữ vai trò cửa ngõ xuống đồng bằng sông Hương và ra biển. Những gì còn lại của giai đoạn này trên mặt đất không nhiều, chủ yếu là dấu vết làng xóm và các công trình tín ngưỡng dân gian.

Các chúa Nguyễn mở cõi (1558 - 1775)

Năm 1558, Nguyễn Hoàng - con trai Nguyễn Kim - được cử vào trấn thủ Thuận Hóa. Ông tổ chức khai khẩn, lập làng, đặt nền cho một vùng đất tự trị ngày càng mạnh về kinh tế. Năm 1601, ông cho dựng chùa Thiên Mụ trên đồi Hà Khê bên tả ngạn sông Hương - công trình còn nguyên tới hôm nay và là biểu tượng của Huế.

Đến thời các chúa sau, trung tâm quyền lực dịch dần về hạ lưu: dinh phủ đặt ở Kim Long (1636) rồi Phú Xuân (1687). Chính vị trí này - một doi đất cao bên bờ bắc sông Hương, có núi Ngự Bình làm tiền án - là nơi nhà Nguyễn chọn làm kinh đô gần hai thế kỷ sau.

Phú Xuân thời Tây Sơn (1775 - 1801)

Năm 1775, quân Tây Sơn làm chủ Phú Xuân. Sau đó Nguyễn Huệ đặt kinh đô tại đây và cho xây dựng thêm thành lũy, kho tàng, xưởng đóng thuyền. Phú Xuân trở thành một trong những trung tâm chính trị - quân sự lớn nhất Đàng Trong trong hơn hai thập kỷ.

Giai đoạn này để lại rất ít công trình kiến trúc còn đứng vững, nhưng nó giải thích vì sao khi nhà Nguyễn lên ngôi, họ vẫn chọn đúng vị trí cũ: đất đã có nền thành, có đường thủy, có thế đất nhìn ra sông và tựa vào núi.

Kinh đô nhà Nguyễn (1802 - 1885)

Năm 1802, Gia Long lên ngôi, chọn Phú Xuân làm kinh đô và đặt tên là Huế. Năm 1804, kinh thành được khởi công theo kiểu Vauban: một vòng thành lớn có hào nước, pháo đài, cửa vòm; bên trong là Hoàng thành rồi Tử Cấm thành, nơi ở và làm việc của vua và triều đình.

Dưới thời Minh Mạng, quy hoạch được hoàn thiện: các cửa thành, cầu, đàn miếu, hệ thống thủy đạo và hàng loạt công trình trong Hoàng thành được xây dựng hoặc đặt tên. Đó là lớp kiến trúc chính mà du khách nhìn thấy hôm nay khi bước vào Đại Nội.

Các đời vua sau tiếp tục mở rộng: Thiệu Trị cho dựng lăng riêng, Tự Đức xây Khiêm Lăng như một công viên, Khải Định xây lăng giao thoa Đông - Tây. Năm 1885, kinh thành thất thủ trong cuộc tấn công của Pháp; từ đây Huế dần chuyển sang vai trò đô thị hành chính thuộc địa.

Nhìn lại lịch sử ấy trên bản đồ 3D

Bản đồ 3D của camnanghue.com dựng lại đúng lớp kiến trúc còn tồn tại: Ngọ Môn, Đại Nội, chùa Thiên Mụ, các lăng tẩm, cầu Trường Tiền, chợ Đông Ba. Bạn có thể bấm vào từng điểm để đọc mô tả, xem địa chỉ và cho nhân vật đi bộ theo đúng tuyến đường tới nơi.

Cách học lịch sử dễ nhớ nhất là đi theo trục thời gian ngay trên bản đồ: bắt đầu ở chùa Thiên Mụ (1601), sang Đại Nội (1804 - 1833), rồi xuôi về các lăng tẩm ở phía nam và tây nam thành phố.

Các điểm có trên bản đồ 3D

Ngọ Môn · Đại Nội · Cầu Trường Tiền · Chùa Thiên Mụ · Lăng Tự Đức

Đọc tiếp

lịch sử Huếlịch sử cố đô HuếHuế trước 1900Thuận Hóakinh đô Huếdi tích Huếbản đồ Huế 3D

Mở bản đồ 3D để đi bộ tới đây →