Nguyễn Hoàng: người mở đất Thuận Hóa

Danh nhân · Chúa Tiên

Nguyễn Hoàng (1525-1613) vào trấn thủ Thuận Hóa năm 1558, đặt nền cho dòng chúa Nguyễn và cho vùng đất Huế. Dấu tích còn lại: chùa Thiên Mụ, vùng Kim Long - xem trên bản đồ 3D.

Nguyễn Hoàng là ai?

Nguyễn Hoàng (1525 - 1613) là con trai của Nguyễn Kim, một tướng phò nhà Lê chống nhà Mạc. Khi Nguyễn Kim mất, quyền chỉ huy thuộc về con rể là Trịnh Kiểm. Để tránh xung đột trong nội bộ, Nguyễn Hoàng xin vào nam trấn thủ vùng đất xa xôi nhất của Đại Việt khi đó.

Ông được dân gian gọi là chúa Tiên - cách gọi dân dã, không phải tước hiệu chính thức. Trong hơn 50 năm cai quản, ông đã biến một vùng biên viễn thưa dân thành nơi định cư ổn định, có làng xóm, chợ búa và hệ thống phòng thủ.

Năm 1558: bước ngoặt của vùng đất Huế

Năm 1558, Nguyễn Hoàng vào trấn thủ Thuận Hóa, đóng dinh tại Ái Tử (nay thuộc Quảng Trị). Ông tổ chức khai khẩn đất hoang, chiêu mộ dân nghèo từ phía bắc vào lập nghiệp, đồng thời xây dựng lực lượng riêng.

Chính sách ấy tạo ra một lớp dân cư mới dọc sông Hương và vùng đầm phá - nền tảng để hơn bốn mươi năm sau, con cháu ông dời dinh về Kim Long rồi Phú Xuân, tức trung tâm Huế ngày nay. Với lịch sử Huế, đây là mốc mở đầu quan trọng nhất trước thời nhà Nguyễn.

Chùa Thiên Mụ và truyền thuyết bà già áo đỏ

Năm 1601, trong một lần đi thị sát vùng thượng nguồn sông Hương, Nguyễn Hoàng nghe kể chuyện về một bà lão mặc áo đỏ xuất hiện trên đồi Hà Khê, nói rằng sẽ có một vị chúa đến lập chùa để giữ long mạch. Ông cho dựng chùa ngay trên đồi, quay mặt ra sông, đặt tên là Thiên Mụ.

Ngôi chùa được trùng tu nhiều lần dưới các chúa và các vua Nguyễn. Tháp Phước Duyên bảy tầng hiện nay được dựng năm 1844 dưới thời Thiệu Trị. Chùa nằm trong số ít công trình ở Huế còn giữ được vị trí và vai trò biểu tượng suốt hơn bốn thế kỷ.

Đi theo dấu chúa Tiên trên bản đồ

Trên bản đồ 3D, chùa Thiên Mụ nằm ở phía tây, trên doi đất ven sông Hương - đúng vị trí đồi Hà Khê. Bấm vào chùa để xem mô tả, hoặc chọn “Di chuyển đến” để nhân vật đi bộ từ trung tâm ra tới cổng chùa theo tuyến đường thật.

Đi tiếp về phía đông nam là vùng Kim Long - nơi dinh phủ các chúa từng đặt vào thế kỷ 17, và xa hơn là Đại Nội, lớp kiến trúc của một thời kỳ sau. Cách đi này cho thấy rõ vùng đất Huế đã dịch chuyển trung tâm từ thượng nguồn xuống hạ lưu như thế nào.

Các điểm có trên bản đồ 3D

Chùa Thiên Mụ · Đại Nội

Đọc tiếp

• Lịch sử Huế trước 1900: từ Thuận Hóa đến kinh đô nhà Nguyễn
  Dòng thời gian lịch sử Huế trước 1900: vùng đất Thuận Hóa, các chúa Nguyễn, thời Tây Sơn, kinh đô nhà Nguyễn và những di tích còn lại hôm nay - xem trên bản đồ 3D.
• Nguyễn Du và Huế: những năm cuối ở kinh đô Phú Xuân
  Nguyễn Du (1765-1820) làm quan dưới triều Gia Long tại kinh đô Huế và mất ở đây. Tìm hiểu Truyện Kiều và bối cảnh kinh đô Phú Xuân đầu thế kỷ 19 qua bản đồ 3D Huế.
• Gia Long và Minh Mạng: những người vẽ lại kinh thành
  Gia Long chọn Phú Xuân làm kinh đô năm 1802 và khởi công kinh thành năm 1804; Minh Mạng hoàn thiện quy hoạch, đặt tên các cửa và công trình. Xem kinh thành Huế trên bản đồ 3D.

Nguyễn Hoàngchúa Tiêndanh nhân Huếlịch sử HuếThuận Hóachùa Thiên Mụdi tích Huế